Welke aantoonbaar gelijkwaardige toegang blijft beschikbaar voor huishoudens zonder bruikbaar internet, geschikt apparaat of voldoende digitale vaardigheden?
Thema 09 · leesprioriteit 9
Digitale toegang en vindbaarheid
Televisietoegang wordt technologieneutraler en regionale programma’s krijgen ruimere mogelijkheden op landelijke kanalen. De invloed van platformen op vindbaarheid blijft een afzonderlijke beleidsvraag.
Beschikbaar zijn is nog niet gevonden worden.
Huidige regeling
De wet verbindt gratis ontvangst van algemene publieke televisie- en radiokanalen aan verspreiding via omroepzenders. Digitale publieke diensten bestaan daarnaast al. De omroepen opereren in een landschap waarin platforms en apparaten mede bepalen welk aanbod het publiek tegenkomt.
Praktijk en aanleiding
De NPO zet in op digitale distributie en nieuw publiek. Het CvdM en de Evaluatiecommissie zien de macht van grote platforms als een bedreiging voor de bereikbaarheid van publieke waarden. Private nieuwsmedia vragen daarnaast aandacht voor hun eigen positie in het digitale nieuwslandschap.
Deze duiding van de praktijk berust op de toelichting en de hieronder genoemde eerdere bronnen; dit dossier bevat geen eigen veldonderzoek.
Voorsteltekst
Wat verandert er?
De eis van verspreiding via omroepzenders vervalt voor televisie; technische toegangskosten, inclusief internet, blijven toegestaan. Voor algemene radiokanalen blijft etherontvangst als wettelijke route staan. De definitie ‘open kanaal’ voor onder meer de evenementenlijst krijgt een alternatief: 40% bereik onder huishoudens met een standaardpakket plus een algemeen toegankelijke digitale applicatie zonder registratie. De NPO krijgt een expliciete taak rond uniforme metadata; regionale catch-up wordt onder voorwaarden verplicht geplaatst.
Analyse Polders.Media
Mogelijke winst
De regels sluiten beter aan bij veranderend mediagebruik. Regionale journalistiek kan via landelijke digitale toegang meer publiek vinden. Betere metadata kunnen het aanbod binnen digitale diensten makkelijker ontsluiten.
Risico en onzekerheid
Een app vervangt voor huishoudens zonder passend internet, apparaat of digitale vaardigheden niet vanzelf de bestaande ontvangst. Een beschikbaarheidsverplichting is ook geen garantie op zichtbaarheid in aanbevelingen, zoekresultaten of smart-tv-menu’s. Een hervorming van binnenlandse organisaties verandert de macht van internationale platforms niet automatisch.
Waar de beoordeling om draait
Splits de beoordeling in drie vragen: kan iedereen het aanbod ontvangen, kan iedereen het vinden en blijft er voldoende journalistieke verscheidenheid in het hele nieuwslandschap? Het voorstel bevat digitale maatregelen, maar biedt daarmee nog geen volledige oplossing voor platformafhankelijkheid.
Verhouding tot de CvdM-reactie
Het CvdM mist voldoende concrete maatregelen om publieke media zichtbaar en vindbaar te houden. Dat bezwaar betreft de toereikendheid van het pakket; de wettekst is niet geheel stil over digitalisering.
Nader bekeken
Twee verschillende normen
De 40%-route in de definitie van ‘open kanaal’ is een bereikseis voor onder meer belangrijke evenementen. Zij is niet de algemene norm voor toegang tot de publieke omroep. Die laatste staat in artikel 2.1 en betreft alle huishoudens in het verzorgingsgebied.
Landelijk en regionaal
Artikel 2.73 regelt plaatsing van regionaal aanbod en verplichte catch-up onder voorwaarden van rechten, tijdigheid en techniek. Artikel 2.74 biedt ruimte voor ontsluiting van regionale kanalen, met kosten voor de verzoekende regionale instelling.
Perspectief van private nieuwsmedia
NDP Nieuwsmedia vroeg op 9 april 2025 om evenwicht tussen publieke en private journalistiek en betrokkenheid van private media bij prominentiebeleid. Dit is een eerder sectorstandpunt, geen vastgestelde marktschade en geen reactie op de tekst van september 2026.
Aanknopingspunten voor reactie
Drie vragen om verder te brengen
Welke concrete maatregelen, verantwoordelijke partijen en termijnen zorgen voor vindbaarheid van betrouwbare publieke journalistiek op platforms en smart-tv’s?
Hoe worden toegankelijkheid en prominentie ingericht met oog voor regionale aanbieders, rechtenkosten en de pluriformiteit van het gehele publieke én private nieuwslandschap?
Bronnen bij dit thema
Wetsvoorstel · Definitie open kanaal, p. 1–2Wetsvoorstel · Wijziging art. 2.1Wetsvoorstel · Nieuw art. 2.21 lid 2 onder fWetsvoorstel · Art. 2.73–2.74, p. 19–20Memorie van toelichting · § 2.9, p. 96–101CvdM: eerste reactie · Zichtbaarheid en vindbaarheidNDP Nieuwsmedia: evenwicht in nieuwslandschap · Eerder standpunt, 9 april 2025
Paginanummers verwijzen naar de PDF-pagina. Artikelnummers bij het voorstel zijn de voorgestelde nieuwe of gewijzigde nummers.